Yaşlılarda Düşmeden Korunma

65 yas üzeri her üç kisiden biri bir yil içinde düsmektedir. Düsme sikligi ve siddeti yasla beraber artmaktadir. Yas ve kalitim gibi faktörler degistirilememesine ragmen risk faktörlerini azaltmak veya düzeltmek mümkündür. Bu yazida yasli bireyleri düsmeden korumak için yapilmasi gerekenler irdelenecektir.

Düsmeden korunmak için yapilmasi gerekenler;

• Düzenli check-up yaptiriniz. Göz, kalp, kan basinci sorunlarinin tesbit ve tedavisi saglanmalidir.

• Yaslilarin diyetlerinde yeterli kalsiyum ve D vitamini bulunmasina özen gösteriniz.

• Çevikligi, durus, denge ve koordinasyonu gelistirici egzersiz programlarina katilinmalidir. (bkz. Esneklik Egzersizleri

• Evde kazaya neden olabilecek faktörleri ortadan kaldirin (bununla ilgili uygulanmasi gerekenlere ait liste asagida yer alacaktir) ve tutunma çubuklari, el raylari ve diger güvenlik önlemlerini aliniz.

• Ayaga iyi oturan tabani kaymayan ayakkabilar giyiniz.

• Ayakkabilari baglarini mutlaka bagli tutunuz.

• Terlikler gevseyip biçimi bozuldugunda degistirilmelidir. Evde de terlik yerine ayakkabi kullanilmasi önerilir.

• Ayakkabi giyme sirasinda uzun sapli çekecek kullanilmalidir.

• Topuklu ayakkabilardan kaçinilmali, yumusak, kaymayan kauçuk tabanlar tercih edilmelidir.

• Sigara içilmemelidir.

• Fazla alkol alimindan kaçinilmali mümkün oldugunca alkol alinmamalidir.

• Doktorunuzun önerdigi ilaçlarin ve kullanim sekillerinin açik bir biçimde belirtildigi bir listeyi her an görülebilecek bir yere ilistiriniz.

• Ilaçlarin tamami kendi kutularin içinde, ilaç prospektüsünde belirtilen kosullarda ve toplu halde tutunuz.

• Ilaçlarinizi kullanim talimatlarina uygun bir biçimde baska bir talimat yoksa dolu bir bardak su ile aliniz.

• Asla çorapla yürümeyiniz. Yasli kadinlar ayaklarina uygun genislikte ayakkabilari kadin reyonlarinda bulamayabilirler. Bu durumda ayakkabi yaptirilmasi veya erkek reyonlarindan ayakkabi seçimi yapilmasi önerilir.

Düsmeye neden olabilecek tibbi risk faktörleri

• Kas-iskelet fonksiyonunu bozan problemler, yürüme anomalileri, osteoporoz

• Kalp ritim bozukluklari (düzensiz kalp atimlari) , tansiyon degisimleri

• Depresyon, Alzheimer hastaligi, ileri yaslilik

• Kireçlenme, kalça kuvvetsizligi veya dengesizligi

• Sinir sistemi hastaliklari, felç, Parkinson hastaligi, multiple skleroz

• Idrar yollari ve mesane hastaliklari

• Görme ve duyma rahatsizliklari

• Kemikleri etkileyen kanserler

YASLILARDA DÜSMEYI ENGELLEMEK IÇIN EVDE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

Insanlar herhangi bir zamanda ve herhangi bir yerde düsebilirler. Arastirmalar evlerde yapilacak bir takim degisikliklerle düsme riskinin % 60 oraninda azaltilabildigini göstermistir. Bunu mobilyalardaki küçük düzenlemler, ev bakimi ve aydinlatma ile yapmak mümkündür.

Yatak odalari

• Yatagin bas ucunda bir lamba, telefon ve el feneri bulunmalidir.

• Uyunulan yatak kolay yatilip kalkilacak yükseklik ve sertlikte olmalidir.

• Saten gibi kaygan çarsaflar yerine daha kullanisli ve kaymayan yün veya pamuk çarsaflar kullanin

• Kiyafetlerinizi yakin ve kolay ulasilabilir bir yerde bulundurun

• Yatak odasi ile banyo arasindaki yol gece boyunca gece lambalari ile isiklandirilmalidir.

• Yatak odasi zeminindeki kaygan materyali ( parke üzerindeki kilimler vs) ve takilmaya neden olabilecek hali kilim gibi malzemeyi kaldirin.

Yasam odalari

• Mobilyalari oda içinde ve odalar arsinda rahat dolasabilecek sekilde düzenleyin.

• Sehpa, gazetelik, ayak pufu gibi rutin kullanilan esyalari yürüme yollarinin disinda tutunuz

• Isik dügmelerinin odanin girisinde kolay ulasilabilir ve önünde engel olmayan bir yerde olmalidir. Isik dügmeleri gece rahat görülebilmesi için fosforlu hatta isiklar kapali iken aydinlatmali olmasi önemlidir.

• Yalniz iyi aydinlatilmis odalar, merdivenler ve koridorlarda yürüyün

• Kapi kenarlari ve koridorlarda kutu vb materyal bulundurmayin.

• Yürüme yollarindaki gazete ve benzeri takilinabilecek materyali ortadan kaldirin.

• Elektrik, telefon gibi kablolari yürüme yollarindan kaldiriniz. Ayrica bunlari hali ve kilimlerin altindan geçirmeyin.

• Uzatma kablolari kullanmayin, elektrik tesisati ve kullanilacak esyalari ona göre ayarlayin.

• Hali ve kilimleri takilma veya kaymaya karsi önlem aliniz. Yere yapistirma, çift yüzeyli bantlar vb yöntemler kullanabileceginiz gibi duvardan duvara hali ideal bir yöntemdir.

• Çok alçak kalkmasi zor sandalye ve puflarda oturmayin.

• Parkelerde bozulma varsa onariniz.

• 1 cm den yüksek esikleri kaldiriniz.

Mutfak

• Hali ve kilimleri kaldiriniz.

• Yere dökülen sivi, yag, yiyecek gibi kaydirici kalintilari zaman geçirmeden temizleyiniz.

• Yiyecek, kap kacagi kolay erisilebilir raflarda saklayiniz.

• Yüksekteki bir seye erismek için asla kutu, sandalye gibi seylerin üzerine çikmayiniz, yardim isteyiniz.

• Kaymayan yer cilasi kullaniniz.

• Zeminde paket, gazete, kutu gibi takilinabilecek malzeme bulunmamasina özen gösteriniz.

• Elektrik dügmeleri kolay ulasabilecek yerde olmalidir. Mümkünse sensörlü otomatik açilan bir dügme kullanilmasi son derece önemlidir.

• Isiklandirmanin raflari, tezgahlari rahatça görülebilecek kadar iyi olmasini saglayiniz.

Merdivenler ve basamaklar

• Merdivenlerde takilmaya neden olabilecek kutu, paket vb malzemeyi kaldiriniz.

• Merdivenlerin altinda ve üstünde elektrik dügmeleri yer almali, tercihan sensörlü otomatik elekrik dügmeleri kullanilmalidir.

• Merdivenlerde ve merdivenlerin bittigi noktalarda isiklandirmanin yeterli oldugundan emin olunuz.

• Merdiven inis ve çikislarinda birer el feneri bulundurunuz.

• Merdivenlerdeki ve üstlerindeki halilari kaldiriniz.

• Merdivenlerde koyu renkli ve fitilli dösemeler merdiven kenarlarinin görülmesini zorlastirdigi için açik renkli kaplama ile degistiriniz.

• Merdivenlerde kaymayi engelleyici kaplama kullaniniz. Hali varsa her basamaga bir çubukla veya yapistirilarak sabitlendiginden emin olunuz.

• Merdivenlerin her iki yaninda 75 cm yükseklikte trabzan bulunmasini saglayiniz.

• Merdivenlerdeki bozuk materyali acilen onariniz.

Banyo

• Yerde kaymayi engelleyen bir kaplama kullanin. Bu kaplama banyo giris ve çikislarini da kaplamalidir.

• Lavabo ve dus yanina birer sivi sabun sistemi monte ediniz.

• Banyo duvarlarina tutunma barlari monte ediniz.

• Gece boyunca açik gece lambasi bulundurunuz.

• Küvet içi ve kenarlarina kaymayan bir malzemeyi yapistirarak monte ediniz.

• Cam dus kabinlerini kirilmayan bir malzeme ile degistiriniz.

• Tuvalet klozetinin üzerine kolayca oturup kalkilacak yükseklikte bir destek yapistirin.

• Banyo tekne- küvetine saglam, uygun yükseklikte bir tabure koyun.

• Küvete girip çikmak yasli hastalarda riskli olabilecegi için dus tekneleri daha kullanislidir.

Spor ve Osteoporoz

Düzenli ve orta derecede egzersiz yada özellikle dirence karsi çalismak kemigin direncini arttirir. Ancak rekabete dayali sporlar, özellikle kadinlarda; amenore  (adet görememe) ye sebep olabilir. Bununda kemik sagligina olumsuz etkisi vardir.
Konunun Devamini oku »

Sigara ve Osteoporoz

Sigara kullanimi erkeklerde ve kadinlarda cinsiyet hormonlarinin seviyelerini düsürür. Özellikle kadinlarda sigara, erken menopoza sebep olur. Ayrica kaslarda ve kemiklerde sigara içimine bagli kan akiminin azalmasi, kemik metabolizmasini bozar. Sigara içen insanlarin sik sik hastalanmasi, fiziksel olarak daha az aktif olmasi, kemik ve kaslara zarar vermektedir.

Paratroid Hormon ve Osteoporoz

Paratroid hormonu (PTH) boynun ön bölgesinde tiroid bezinin arkasinda bulunan paratroid bezlerinden salgilanan bir hormondur.
Konunun Devamini oku »

Osteoporoz ve Kemik Dansitometresi

Osteoporoz tanisi normal filmlerle de konulabilir. Ancak normal röntgende kemik kaybinin görülmesi için en az % 20-30 kemik kaybi, yada vertebral kiriklar olmalidir.
Konunun Devamini oku »

Osteoporoz ve Kafein

<!– @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } –>

Günlük 3–4 fincan kahve içen bir insanın aldığı kafein miktarı, böbreklerden fazla miktarda Ca atılımına yol açar. Kolada kafeinin yanı sıra yüksek miktarda bulunan fosforda kemikler üzerine negatif etki yapar. Bu sebeple çocukların özellikle de kız çocuklarının kola tüketiminde dikkatli olunmalıdır.

Osteoporoz ve Ağrı

Osteoporoz baslangiçta agrili bir hastalik degildir. OP’ da agrinin sebebi, kesinlikle kemiklerde mikro ve makro fraktürlerdir (görünmeyen, röntgenle tesbit edilmeyen çok küçük çatlaklar ve kiriklar)
Osteoporozda en önemli agri sirt agrisidir. Ani baslayan siddetli sirt agrisinin sebebi yeni olusan omur gövdesi kiriklaridir. Bu agrinin sebebi periost irritasyonu ve hematomun olusturdugu basidir.

OP’ daki kronik sirt ve bel agrilarinin sebebi ise daha çok yumusak dokulardaki gerilmeler ve ekleme olan yüklenmelerdir. Omurgadaki sekil bozukluklari omurganin baglarini, tendonlarini ve diger yumusak dokulari gererek agriya sebep olur.

Ayrica OsteoPorozlu hastalarda görülen dejeneratif degisiklikler ve depresyon da kronik agriya katkida bulunur.

Osteoporoz ve Alkol

• Alkol kemik yapici hücreleri (osteoblastlar) inhibe etmektedir.
• Alkol kullanimi ile birlikte beslenme bozuklugu olmaktadir.
• Alkole bagli karaciger hasari da D vitamini ve Ca atilimini arttirir.
• Alkolün diüretik etkisi böbrekten Ca atilimini arttirir.
• Alkol kullananlarin ayni zamanda sigara içmeleri, düsük fiziksel aktivite göstermeleri, düsme risklerinin yüksek olmasi OP’ un ve OP’ a bagli kirik riskini arttiran faktörlerdir.

Hareketsizlik ve Osteoporoz

Hareketsizlik kemik kaybinin en önemli sebeplerinden biridir.  Dalgiçlarda ve uzay adamlarinda agirliksiz ortamda bulunmaya bagli olarak OP riski artar. Hemipleji ve parapleji gibi hastaliklarda hizla OP gelisir. Sedanter yasayanlarin kemik kitleleri aktif yasayanlara göre daha düsüktür. Herhangi bir sebeple bir aydan uzun süre yatak istirahati yapanlarda OP riski artar.

Erkek Osteoporozu

Geçmiste osteoporoz (OP) sadece kadinlarda görülen bir hastalik olarak bilinirdi.
Erkeklerde ise çok ileri yaslarda görüldügü kanaati yaygindi.

OP erkeklerde kadinlara göre daha az görülmekle birlikte toplum bazinda degerlendirildiginde erkek osteoporozu aslinda sik rastlanan bir hastaliktir. Orta ve ileri yas hastalar degerlendirilirken özellikle risk faktörü olan erkekler, mutlaka osteoporoz açisindan degerlendirilmelidirler.
Konunun Devamini oku »